Veerle Dielen · Basisschool lerares · 1 mei 2026 · Leermethoden

Wis en Reken: oudere methode, nog steeds in gebruik

Wis en Reken was van de jaren 70 tot ver in de jaren 2000 dé rekenmethode in Nederland. Vele 30+ Nederlanders hebben rekenen geleerd via Wis en Reken. De methode is nu vervangen op de meeste scholen; maar wordt nog door enkele scholen gebruikt. Wat zijn de kenmerken?

Wat is Wis en Reken?

Wis en Reken is een rekenmethode die oorspronkelijk werd uitgebracht door uitgeverij Malmberg in 1973. Het was in zijn tijd revolutionair omdat het realistische rekensituaties als uitgangspunt nam in plaats van puur abstracte oefeningen. Deze methode is meerdere malen herzien, met de laatste update in de jaren 2000.Ondanks dat Wis en Reken op de meeste scholen is vervangen door modernere methoden zoals Pluspunt, zijn er nog steeds enkele scholen die trouw blijven aan de laatste versie van Wis en Reken. Dit kan komen door de vertrouwdheid met de methode of de aanzienlijke kostenbesparing die het met zich meebrengt.

De Filosofie van Wis en Reken

De grondgedachte achter Wis en Reken is dat rekenen moet beginnen met situaties die kinderen begrijpen. Dit betekent dat abstracte sommen als "5 × 7" worden benaderd vanuit een concreet voorbeeld, zoals "5 kinderen hebben elk 7 knikkers, hoeveel knikkers zijn dat in totaal?". Door het rekenen te koppelen aan herkenbare situaties, wordt de overgang naar abstract denken vergemakkelijkt. Deze benadering, ook wel bekend als "realistisch rekenonderwijs", was in de jaren 70 revolutionair en is inmiddels mainstream geworden in alle Nederlandse rekenmethoden.

De Tafels-aanpak

Groep 4: Introductie

In groep 4 worden de tafels van vermenigvuldiging geïntroduceerd. Dit gebeurt op een speelse en visuele manier. Kinderen beginnen met het tellen van voorwerpen in groepjes, bijvoorbeeld 10 keer 3 appels. Vervolgens worden deze concrete voorbeelden omgezet in formele sommen, zoals 10 × 3 = 30. Het doel is om kinderen vertrouwd te maken met het idee van herhaalde optelling voordat ze verder gaan naar meer abstracte concepten.Een praktisch voorbeeld is om kinderen te vragen om het aantal wielen te tellen op een aantal auto's in een speelgoedsituatie. Als er vijf auto's zijn met elk vier wielen, hoeveel wielen zijn er dan in totaal? Dit helpt hen om de basis van vermenigvuldiging te begrijpen op een manier die tastbaar en herkenbaar is.

Groep 5: Systematische Opbouw

In groep 5 wordt een systematische aanpak gehanteerd voor het leren van de tafels. De tafels worden in een specifieke volgorde aangeboden: 2, 10, 5, 4, 8, 3, 6, 9, 7. Deze volgorde is niet willekeurig maar is gebaseerd op een leerprogressie van eenvoudig naar moeilijk. Door deze aanpak krijgen kinderen de kans om de tafels op een logische en gestructureerde manier te leren.Een effectieve manier om dit te ondersteunen is door kinderen te vragen om de tafels dagelijks te oefenen door middel van kleine quizzen. Dit kan bijvoorbeeld tijdens autoritten of bij het ontbijt. Het herhalen en oefenen van de tafels als een spel kan de betrokkenheid van kinderen vergroten en het leren leuker maken.

Groep 6: Toepassen

In groep 6 ligt de nadruk op het toepassen van de tafels in complexere situaties. Kinderen leren de tafels te gebruiken in combinatie met deelsommen en meercijferige vermenigvuldiging. Ook worden omgekeerde sommen geïntroduceerd, wat helpt bij het ontwikkelen van een dieper begrip van de getalrelaties en rekenkundige principes.Een voorbeeld is het gebruik van de tafels bij het berekenen van de kosten van meerdere items in een winkel. Als een kind bijvoorbeeld weet dat een boek €12 kost en ze willen drie boeken kopen, kunnen ze de tafel van 3 gebruiken om te berekenen dat ze €36 moeten betalen.

Sterke Punten van Wis en Reken

De methode integreert verhaalvraagstukken vroeg in het leerproces, waardoor kinderen al snel leren hoe ze rekenen kunnen toepassen in praktische situaties.
Er is een goede balans tussen begrip en automatisering. Kinderen leren niet alleen de sommen uit hun hoofd, maar begrijpen ook wat ze betekenen.
Veel ouders herkennen de aanpak van de methode, waardoor ze hun kinderen makkelijker thuis kunnen ondersteunen.
De methode is goed gestructureerd, waardoor leerkrachten en leerlingen precies weten wat er van hen verwacht wordt.

Een ander sterk punt is dat Wis en Reken kinderen leert om problemen op te lossen door logisch na te denken. Dit kan bijvoorbeeld door hen aan te moedigen om alternatieve strategieën te bedenken voor het oplossen van een som, zoals het gebruik van getallenlijnen of rekenrekjes.

Aandachtspunten bij Wis en Reken

De lay-out van het lesmateriaal is verouderd en kan minder aantrekkelijk zijn voor moderne kinderen die gewend zijn aan visueel stimulerend lesmateriaal.
Er is beperkte digitale ondersteuning beschikbaar, in tegenstelling tot nieuwere methoden die vaak uitgebreide digitale leermiddelen bieden.
De methode wordt niet langer ondersteund met updates, waardoor het risico bestaat dat het niet meer aansluit bij de laatste onderwijsontwikkelingen.
De aansluiting op de Cito-toetsen is minder strak dan bij nieuwere methoden, wat kan leiden tot verschillen in toetsresultaten.

Een ander aandachtspunt is de toegankelijkheid van de methode voor kinderen met speciale onderwijsbehoeften. Omdat Wis en Reken minder gebruikmaakt van visuele en digitale hulpmiddelen, kan het voor sommige kinderen moeilijker zijn om zich te concentreren of betrokken te blijven.

Wis en Reken vs. Pluspunt

Pluspunt is de spirituele opvolger van Wis en Reken en brengt enkele belangrijke voordelen met zich mee:

Pluspunt heeft een moderne lay-out en maakt gebruik van digitale tools die het leren ondersteunen en aantrekkelijker maken.
Pluspunt sluit beter aan op de huidige Cito-formats, wat helpt bij het behalen van betere resultaten op deze toetsen.
Er is meer differentiatie ingebouwd in Pluspunt, waardoor het beter kan inspelen op de individuele behoeften van leerlingen.
Wis en Reken blijft echter een voordeligere optie en is goed bekend bij ervaren leerkrachten, wat het een solide keuze maakt voor scholen met beperkte middelen.

Daarnaast biedt Pluspunt meer mogelijkheden voor gepersonaliseerd leren, wat betekent dat kinderen op hun eigen tempo kunnen werken en kunnen profiteren van extra ondersteuning of uitdaging waar nodig.

Voor Welke Ouders is Wis en Reken Relevant?

Voor ouders van kinderen op scholen die nog steeds met Wis en Reken werken, is het belangrijk om te weten dat de methode solide is en geen reden tot zorg biedt over de kwaliteit van het rekenonderwijs. Hier zijn enkele punten om in gedachten te houden:

De leerstof is degelijk en biedt een stevige basis in rekenen.
Thuis oefenen kan effectief worden aangevuld met moderne apps zoals Squla of Slim!, die aansluiten bij de aanpak van Wis en Reken.
Verhaalvraagstukken zijn een belangrijk onderdeel van deze methode, dus extra oefening hierin kan nuttig zijn.

Voor ouders die zelf nog Wis en Reken kennen uit hun eigen jeugd, kan het een vertrouwd gevoel geven te zien dat de basisstructuur van de methode weinig is veranderd, ook al zijn de materialen gemoderniseerd.

Praktische Tips voor Ouders

Oefen regelmatig de tafels met je kind, maar houd het speels. Gebruik spelletjes of quizzen om het leuk te maken.
Moedig je kind aan om rekenvraagstukken vanuit de realiteit te benaderen, zoals het berekenen van kosten tijdens boodschappen doen.
Gebruik visuele hulpmiddelen zoals rekenmuntjes of tellers om abstracte concepten tastbaar te maken.
Zorg voor een rustige en georganiseerde plek waar je kind kan oefenen, zonder afleidingen.

Een extra tip is om een vaste routine te ontwikkelen voor rekenoefeningen. Dit kan bijvoorbeeld door elke dag op een vast tijdstip een korte oefensessie in te plannen, zodat je kind weet wat er verwacht wordt en consistent kan oefenen.

Veelvoorkomende Valkuilen

Er zijn enkele valkuilen waar ouders voor moeten oppassen bij het ondersteunen van hun kind met Wis en Reken:

Druk om resultaten: Probeer de druk om goede resultaten te behalen te minimaliseren en focus op het leerproces zelf.
Te veel focus op automatiseren: Het zomaar uit het hoofd leren van sommen zonder begrip kan nadelig zijn. Zorg ervoor dat je kind ook begrijpt wat de sommen betekenen.
Vergelijken met andere methoden: Elk kind leert op zijn eigen tempo, vergelijk je kind niet constant met anderen die misschien een andere rekenmethode volgen.

Een andere veelvoorkomende valkuil is het gebrek aan variatie in oefenmateriaal. Probeer verschillende soorten oefeningen en spelletjes aan te bieden om het leren aantrekkelijk en uitdagend te houden.

Voor Speciale Situaties

Wis en Reken kan voor sommige kinderen extra uitdagingen bieden, maar ook kansen:

Faalangst

Kinderen met faalangst kunnen baat hebben bij de gestructureerde aanpak van Wis en Reken, omdat het voorspelbaarheid biedt. Slim om deze kinderen te belonen voor inspanning in plaats van alleen resultaat.Een praktische aanpak is om samen met je kind doelen te stellen die haalbaar zijn en te focussen op positieve bekrachtiging. Bijvoorbeeld: "Vandaag gaan we samen proberen om 5 sommen op te lossen, en als dat lukt, doen we iets leuks als beloning."

ADHD

Voor kinderen met ADHD kan de verouderde lay-out van Wis en Reken een uitdaging vormen. Een goede gewoonte: deze kinderen te helpen met korte, gerichte oefeningen en gebruik te maken van digitale tools voor afwisseling.Probeer bijvoorbeeld de rekenlessen op te splitsen in kleinere delen en laat je kind regelmatig pauzes nemen. Dit helpt bij het behouden van focus en voorkomt dat ze overweldigd raken.

Hoogbegaafdheid

Hoogbegaafde kinderen kunnen snel door de basisstof heen zijn. Voor hen kan het nuttig zijn om verdieping te zoeken in complexere rekensituaties of door middel van extra uitdagingen buiten de standaard lesstof.Je kunt bijvoorbeeld uitdagende rekenpuzzels introduceren of je kind laten werken aan projecten die rekenen combineren met andere vakken, zoals wetenschap of techniek.

Dyscalculie

Voor kinderen met dyscalculie is het belangrijk om geduld en begrip te tonen. Extra ondersteuning kan nodig zijn, en gebruik maken van visuele hulpmiddelen kan helpen bij het ontwikkelen van begrip.Overweeg om samen te werken met een specialist of het gebruik van specifieke dyscalculie-software die interactieve en visuele leerervaringen biedt.

Communicatie met de School

Het is essentieel om een goede communicatie met de school te onderhouden wanneer je kind met Wis en Reken werkt. Neem regelmatig contact op met de leerkracht om de voortgang van je kind te bespreken en eventuele zorgen of vragen te uiten. Vraag ook naar aanvullende materialen of oefeningen die thuis gedaan kunnen worden om je kind verder te ondersteunen.Plan bijvoorbeeld elke semester een gesprek met de leerkracht om te bespreken hoe je je kind het beste kunt ondersteunen en zorg ervoor dat je ook op de hoogte blijft van eventuele veranderingen in de lesmethoden of -inhoud.

De Lange Termijn

Hoewel Wis en Reken een oudere methode is, biedt het een degelijke basis voor de rekenvaardigheden van een kind. Vergeet niet om te erkennen dat rekenen een cumulatief vak is, en de vaardigheden die je kind nu opdoet, zullen doorwerken in het voortgezet onderwijs en daarbuiten. Zorg ervoor dat je kind een positieve houding ten opzichte van rekenen ontwikkelt, en blijf betrokken bij hun leerproces, ongeacht de methode die de school gebruikt.Het kan nuttig zijn om te kijken naar lange termijn doelen voor je kind, zoals het ontwikkelen van probleemoplossende vaardigheden en kritisch denken, die hen niet alleen in rekenen, maar in alle aspecten van hun academische carrière ten goede zullen komen.

Tot slot

Wis en Reken mag dan een oudere methode zijn, maar het biedt nog steeds een solide basis voor het leren van rekenen. Voor ouders van kinderen die deze methode gebruiken, is het belangrijk te begrijpen dat de fundamentele principes van rekenen onveranderd blijven, zelfs als de visuele presentatie verouderd is. Door betrokken te blijven bij het leerproces van je kind en samen te werken met de school, kun je ervoor zorgen dat je kind de rekenvaardigheden ontwikkelt die nodig zijn voor de toekomst.Met aandacht voor de sterke punten van Wis en Reken, en door rekening te houden met de specifieke behoeften van je kind, kun je hen optimaal ondersteunen op hun leerreis. Ongeacht de methode, blijft het doel hetzelfde: kinderen helpen om met vertrouwen en vaardigheid te rekenen.

Veelgestelde Vragen

Is Wis en Reken nog relevant in de moderne onderwijsomgeving?

Ja, hoewel Wis en Reken een oudere methode is, blijft het relevant vanwege zijn structurele aanpak en het vermogen om kinderen te helpen abstracte concepten te begrijpen door middel van concrete voorbeelden. Het biedt een stevige basis die nog steeds effectief kan zijn.

Hoe kan ik mijn kind helpen als ik zelf Wis en Reken niet ken?

Je kunt je kind helpen door te focussen op de basisprincipes van rekenen en door gebruik te maken van aanvullende bronnen zoals educatieve apps en online oefeningen. Neem ook contact op met de leerkracht voor aanvullende ondersteuning en advies.

Wat moet ik doen als mijn kind niet goed reageert op Wis en Reken?

Als je kind moeite heeft met Wis en Reken, overweeg dan om extra ondersteuning te bieden door middel van bijlessen of aanvullende materialen. Bespreek de problemen ook met de leerkracht om samen naar oplossingen te zoeken.

Hoe kan ik ervoor zorgen dat mijn kind gemotiveerd blijft om te leren rekenen?

Houd het leren leuk en uitdagend door het gebruik van spelletjes, puzzels en praktische toepassingen van rekenen in het dagelijks leven. Beloon inspanning en vooruitgang om motivatie te bevorderen.